Crème als alternatief voor een operatie bij voorstadia van baarmoederhalskanker
Onderzoekers van Maastricht UMC+ onderzoeken waarom een behandeling met een vaginale crème bij de ene vrouw wel werkt en bij de andere niet. Door de rol van het vaginale microbioom te bestuderen, willen zij beter voorspellen welke behandeling voor een patiënt het meest geschikt is.
Baarmoederhalskanker wordt veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV). Wanneer het virus langdurig aanwezig blijft, kunnen afwijkende cellen ontstaan. Dit zijn voorstadia van baarmoederhalskanker, ook wel CIN genoemd. Door deze afwijkingen tijdig op te sporen en te behandelen, kan worden voorkomen dat baarmoederhalskanker ontstaat.
Een veelgebruikte behandeling is het operatief verwijderen van het afwijkende weefsel. Deze ingreep kan echter complicaties veroorzaken, waaronder een verhoogde kans op vroeggeboorte bij een toekomstige zwangerschap. Een behandeling met een vaginale crème, imiquimod, kan een alternatief zijn. Deze crème stimuleert het immuunsysteem om het HPV-virus en de afwijkende cellen op te ruimen. De behandeling werkt alleen niet bij iedere vrouw en kan bovendien bijwerkingen veroorzaken.
Waarom werkt de crème niet bij iedereen?
Onder leiding van hoogleraar en gynaecoloog-oncoloog Peggy de Vos van Steenwijk onderzoeken wetenschappers van Maastricht UMC+ waarom vrouwen verschillend reageren op de behandeling met imiquimod. Daarbij kijken zij onder andere naar het vaginale microbioom: de verzameling bacteriën die van nature in de vagina aanwezig zijn.
Steeds meer aanwijzingen laten zien dat deze bacteriën invloed hebben op het immuunsysteem en mogelijk ook op het vermogen van het lichaam om HPV op te ruimen. De onderzoekers willen daarom ontdekken of bepaalde samenstellingen van het vaginale microbioom samenhangen met het ontstaan van afwijkende cellen en met het succes van de behandeling.
Onderzoek bij 500 patiënten
Voor het onderzoek werken wetenschappers van Maastricht UMC+ samen met onder andere het Catharina Ziekenhuis, Erasmus MC en LUMC. Bij ongeveer 500 patiënten die met imiquimod worden behandeld, worden vaginale kweken afgenomen en geanalyseerd. De resultaten worden gecombineerd met gegevens over het immuunsysteem en de behandeling.
Door deze gegevens uitgebreid te analyseren, onder andere met behulp van kunstmatige intelligentie, hopen de onderzoekers verbanden te ontdekken die met traditionele onderzoeksmethoden moeilijker zichtbaar zijn.
Naar een behandeling op maat
Het uiteindelijke doel is om een biomarker te ontwikkelen waarmee vooraf kan worden voorspeld welke behandeling de grootste kans van slagen heeft. Zo kan beter worden bepaald of een vrouw baat heeft bij een behandeling met crème, een operatieve ingreep of dat het voldoende is om de afwijkingen nauwlettend te blijven volgen.
De resultaten kunnen bijdragen aan meer persoonlijke behandelingen en het voorkomen van onnodige operaties en bijbehorende complicaties. Ook kan het onderzoek nieuwe inzichten opleveren in de rol van het microbioom bij HPV en baarmoederhalskanker, en aanknopingspunten bieden voor toekomstige preventie en behandeling.
Samen werken aan betere zorg
Het onderzoek staat onder leiding van Peggy de Vos van Steenwijk, in samenwerking met onder anderen hoogleraar microbiologie en epidemiologie John Penders en een multidisciplinair team van artsen en onderzoekers.
Dankzij de steun van het Kankeronderzoekfonds Limburg kan dit brede onderzoek worden uitgevoerd. De onderzoekers verwachten over ongeveer vier jaar de eerste resultaten te kunnen presenteren. Daarmee hopen zij een belangrijke stap te zetten naar betere, meer gerichte behandelingen voor vrouwen met voorstadia van baarmoederhalskanker.