Wat is multikankerscreening?
Hoe zou het zijn als je met één test kunt screenen op wel vijftig soorten kanker tegelijk, nog voordat er symptomen optreden? In verschillende landen wordt momenteel gewerkt aan de ontwikkeling van dergelijke testen voor multikankerscreening. Hierbij wordt in het bloed gezocht naar tumor-DNA, wat kan wijzen op de aanwezigheid van een tumor ergens in het lichaam.
Terwijl multikankerscreening in Nederland nog in de onderzoeksfase zit, is de test in de Verenigde Staten al commercieel beschikbaar.
Het belang van onderzoek naar ethische aspecten
Multikankerscreening klinkt veelbelovend, maar brengt ook belangrijke ethische vragen met zich mee. Presteert de test goed genoeg? Wegen de voordelen op tegen de mogelijke schade? En wat betekent het voor de samenleving als zo’n test als bevolkingsonderzoek wordt aangeboden?
Zou de uitslag kunnen leiden tot onnodige ongerustheid, of juist tot valse geruststelling? En heeft de test invloed op ons beeld van gezondheid en maakbaarheid?
Ethisch onderzoek is nodig om deze vraagstukken te verhelderen en kritisch te beoordelen of — en zo ja onder welke voorwaarden — het verantwoord is om een dergelijke test in te voeren.
Het onderzoek: empirisch en normatief
In dit onderzoek worden empirische en normatieve methoden gecombineerd. Voor het empirische deel wordt kwalitatief onderzoek uitgevoerd onder verschillende belanghebbenden. Het is belangrijk om de perspectieven van deze ‘stakeholders’ mee te nemen in de ethische analyse.
In focusgroepen met deelnemers met diverse achtergronden (bijvoorbeeld medische experts, normatieve experts en leden van de algemene bevolking) wordt onderzocht hoe zij tegen multikankerscreening aankijken. Welke ethische dilemma’s zien zij? Wat ervaren zij als voor- en nadelen? En wat zou het volgens hen betekenen als de test in Nederland wordt ingevoerd?
Daarnaast worden de ethische aspecten van multikankerscreening beoordeeld aan de hand van onder andere bestaande screeningscriteria en de principes van de medische ethiek: weldoen, niet-schaden, respect voor autonomie en rechtvaardigheid. We onderzoeken of de voordelen van multikankerscreening opwegen tegen mogelijke schadelijke gevolgen.
Ook wordt stilgestaan bij de mogelijke consequenties van het aanbieden van zo’n test voor individuen, de gezondheidszorg en de samenleving als geheel — medisch, psychologisch, maatschappelijk en financieel. Tot slot analyseren we wat multikankerscreening zegt over ons beeld van gezondheid en ziekte, en hoe deze test dat beeld mogelijk verandert.
Dit onderzoek wordt uitgevoerd door
- Dr. Maria Siermann, afdeling Metamedica, Universiteit Maastricht
- Prof. dr. Guido de Wert, afdeling Metamedica, Universiteit Maastricht
- Dr. Hafez Ismaïli M’hamdi, afdeling Metamedica, Universiteit Maastricht
- Dr. Adri Voogd, afdeling Epidemiologie, Universiteit Maastricht
- Dr. Thomas Kerkhofs, afdeling Interne Geneeskunde, MUMC+
Dit onderzoek heeft jouw steun hard nodig. Help jij mee?