“Killer cellen vallen kanker cellen aan, in ons onderzoek bestuderen wij hoe we de unieke eigenschappen van killer cellen optimaal kunnen gebruiken in de strijd tegen kanker.”
Titel project
Killer cellen tegen kanker
Projectteam
Prof. Dr. Gerard Bos, Dr. Wilfred Germeraad, Dr J. van Elssen Dr. Lotte Wieten
Doel van het onderzoek
Immunotherapie met donor-killer cellen is een veelbelovende nieuwe behandeloptie voor patiënten met kanker. Voor behandeling met killer cellen (NK cellen) zijn grote aantallen cellen nodig. Bovendien moeten de killer cellen voldoende geactiveerd zijn om weerstand te bieden aan de remmende werking tumor omgeving. In het huidige project wordt onderzocht hoe we killer cellen dusdanig kunnen activeren dat ze optimaal in staat zijn om kankercellen aan te vallen, wij concentreren ons daarbij op beenmergkanker, borstkanker en pancreaskanker.
Wat is er in de afgelopen periode gerealiseerd
Om de remmende werking van de tumoromgeving te doorbreken, doen wij al enkele jaren onderzoek naar de combinatie van NK-cellen en antistoffen. Daarnaast hebben wij een strategie ontwikkeld, waarbij we in het laboratorium krachtigere NK-cellen maken met behulp van genetische modificatie, de zogenaamde “CAR-NK cellen”. Uit ons onderzoek blijkt dat zowel de combinatiebehandeling met antistoffen als de inzet van CAR-NK cellen leidt tot een sterker anti-tumor effect. Daarnaast hebben we belangrijke inzichten verkregen in hoe deze therapieën het meest effectief en doelgericht kunnen worden toegepast. De resultaten van ons onderzoek worden momenteel uitgewerkt voor wetenschappelijke publicaties en vormen tevens de basis voor de proefschriften van de promovendi die binnen dit onderzoek werkzaam zijn.
Specifiek voor beenmergkanker hebben wij ons verder verdiept in de rol van hypoxie (zuurstoftekort) binnen de tumoromgeving. Hypoxie ontstaat in veel tumoren door een verminderde aanvoer van zuurstofrijk bloed en kan leiden tot een verminderde gevoeligheid voor veel gangbare therapieën. Bij beenmerg kanker is de relatie tussen hypoxie en ziekteverloop nog niet goed bekend. Om hier het benodigde inzicht in te krijgen hebben wij genexpressieprofielen van kankercellen onder hypoxische omstandig-heden geanalyseerd. Op basis hiervan hebben wij profielen opgesteld die samenhangen met de aanwezigheid van hypoxie in beenmergkanker, oftewel een “hypoxische handtekening”, die wij vervolgens hebben getoetst in grote bestaande patiëntdatasets. Hieruit blijkt dat de aanwezigheid van hypoxie-gerelateerde markers samenhangt met een agressiever ziekteverloop en een kortere overleving van patiënten. Momenteel onderzoeken wij of deze markers niet alleen gebruikt kunnen worden om agressieve ziekte beter te herkennen, maar ook aanknopingspunten bieden voor doelgerichte behandeling van multipel myeloom.
Wat zijn de plannen voor de komende periode
• Vervolg van de testen van de effectiviteit van de CAR-NK cellen en antistoffen
• Vervolg studies om de invloed van de remmende invloed van de tumor omgeving op te heffen
• Vervolg studies effecten hypoxie en genexpressie profielen bij patiënten met beenmergkanker
Publicaties killer cellen 2025
1. TNF-α and IFN-γ differentially regulate AML cell susceptibility to CD70-antibody-mediated cytotoxicity. Sponheimer M, White K, Ulrich M, Kazerani M, Maiser A, Tyborski ET, Rappa GP, Richter D, Briem E, Hänel G, Philipp N, Nixdorf D, Rohrbacher L, Marcinek A, Linder A, Kuhl N, Piseddu I, Straub T, Harz H, Wichmann C, Maenner D, Rudelius M, Hornung V, Leonhardt H, Van Elssen CHMJ, Abdelhamed S, Diolaiti D, Bücklein V, Subklewe M. J Immunother Cancer. 2025 Dec 4;13(12):e013024. doi: 10.1136/jitc-2025-013024.
2. MAP1LC3C repression reduces CIITA- and HLA class II expression in non-small cell lung cancer. Barbeau LMO, Beelen NA, Savelkouls KG, Keulers TGH, Wieten L, Rouschop KMA. PLoS One. 2025 Feb 10;20(2):e0316716. doi: 10.1371/journal.pone.0316716.
3. Natural killer cells occupy unique spatial neighborhoods in HER2- and HER2+ human breast cancers. Ehlers FAI, Blise KE, Betts CB, Sivagnanam S, Kooreman LFS, Hwang ES, Bos GMJ, Wieten L, Coussens LM. Breast Cancer Res. 2025 Jan 24;27(1):14. doi: 10.1186/s13058-025-01964-4.
4. Interfering with KIR and NKG2A immune checkpoint axes to unleash NK cell immunotherapy. Beelen NA, Valckx VTC, Bos GMJ, Wieten L. Best Pract Res Clin Haematol. 2024 Sep;37(3):101568. doi: 10.1016/j.beha.2024.101568.