“Het gebruik van urine biomarkers is een veelbelovende, patiëntvriendelijke manier om nierkanker eerder en beter te herkennen, én om patiënten met een hoog risico op ziekteprogressie of terugkeer van de ziekte op te sporen.”
Titel onderzoek
Prognosis REnal CancEr and Detection (PRECEDE): Enhancing diagnosis and risk-stratification of renal cell
carcinoma
Participanten
Dr. K.M. Smits, Dr. J.G. van Roermund, Dr. T. Marcelissen, Dr. M.J. Aarts, Dr. T. Kerkhofs, Dr. L.J. Schouten,
Dr. B. Ramaekers, prof. Dr. T. de Meyer, Drs. J. Kelly
Doel van het onderzoek
Jaarlijks worden er bijna 3000 nieuwe gevallen van niercelkanker gediagnosticeerd in Nederland. Ongeveer de helft van de mensen met niercelkanker ervaart geen symptomen, en vaak worden tumoren per toeval gediagnosticeerd tijdens beeldvorming bedoeld voor andere klachten of pas in een laat stadium, als klachten wel optreden. Niercelkanker in een vergevorderd stadium, met uitzaaiingen, gaat gepaard met lage overlevingscijfers. Voor het verbeteren van de vooruitzichten bij niercelkanker is het van belang om niercelkanker met een ongunstig beloop eerder te herkennen. De laatste jaren worden door de toename in het gebruik van medische beeldvorming (echo, CT-scan etc.), steeds vaker per toeval kleine gezwellen gediagnosticeerd in de nier. Op basis van de huidige beeldvorming is het vaak moeilijk om vooraf het onderscheid te maken tussen een goedaardig en een kwaadaardig gezwel, en het huidige beleid is in de meeste gevallen een operatieve (gedeeltelijke) verwijdering van de nier. Achteraf blijkt echter slechts een deel van deze kleine gezwellen daadwerkelijk kwaadaardig te zijn. In ons onderzoek richten wij ons op deze klinische problemen en gaan wij 1) op zoek naar nieuwe specifieke biomarkers voor niercelkanker die gemeten kunnen worden in de urine van patiënten zodat we vooraf een beter onderscheid kunnen maken tussen een goed- en een kwaadaardig gezwel, en 2) op zoek naar nieuwe specifieke biomarkers om niercelkanker met een ongunstig beloop eerder te herkennen zodat follow-up procedures daarop kunnen worden aangepast.
Wat is in de laatste periode gerealiseerd
Door de financiële steun van Kankeronderzoeksfonds Limburg hebben wij ook in 2024 weer een heel aantal zaken kunnen realiseren. De tweede promovendus op het project, Jaycey Kelly (gestart in 2023) is in 2024 gestart met een literatuurstudie naar nieuwe types biomarkers die we zouden kunnen gebruiken om het bestaande diagnostische model voor niercelkanker (bestaande uit 4 DNA methyleringsmarkers in combinatie met klinische factoren) verder door te ontwikkelen. Met deze literatuurstudie hebben we een aantal nieuwe typen biomarkers (niet-DNA methyleringsmarkers) geïdentificeerd waarvan we de additionele waarde binnen ons diagnostisch model zullen gaan bestuderen. Naast deze literatuurstudie is Jaycey in 2024 druk bezig geweest met het includeren van patiënten in de MUMC urine biobank (momenteel ongeveer 70 patiënten), is er een ICT-infrastructuur opgezet voor deze studie met behulp van MEMIC-centrum voor data- en informatiemanagement van de Universiteit Maastricht, en is er een overeenkomst bereikt met VieCuri Medisch Centrum. Binnen VieCuri zal de urine biobank in januari 2025 ook van start gaan. Bovendien zijn de eerste gesprekken gevoerd met Zuyderland om ook daar urine te gaan verzamelen, en ook deze partner is enthousiast over deelname aan het onderzoek. Deze uitbreiding is noodzakelijk om nog hogere aantallen urine samples te kunnen verzamelen omdat deze nodig zijn voor de verdere doorontwikkeling van het diagnostisch model. Naast deze activiteiten is in 2024 een pilotstudie (8 niercelkanker patiënten samples) uitgevoerd met TWIST sequencing, een nieuwe methode waarbij een groot deel van het erfelijk materiaal van niercelkanker patiënten in kaart kan worden gebracht. Dit experiment is momenteel afgerond, en resultaten worden, in samenwerking met prof. De Meyer (Universiteit Gent), komende maand verwacht. Deze pilotstudie vormt de basis voor een grotere sequencing studie waarbij meer dan 200 niercelkanker patiënten weefsels worden onderzocht met sequencing, een dergelijke studie is op deze schaal nog nooit eerder uitgevoerd voor niercelkanker, en zal leiden tot een van de grootste databases voor niercelkanker data wereldwijd. Deze data kan gebruikt worden om nieuwe biomarkers te ontdekken en te valideren.
Wat zijn de plannen voor de komende periode
Er zijn weer uitgebreide plannen gemaakt voor de komende periode. De literatuurstudie zal in de eerste maanden van 2025 klaargemaakt worden voor publicatie in een wetenschappelijk tijdschrift. De daarin geïdentificeerde nieuwe biomarkers zullen getest worden in urine samples van niercelkanker patiënten en de complementaire diagnostische waarde van deze nieuwe markers zal getest worden in ons diagnostisch model. Daarnaast zal Jaycey onze eerdere bevindingen in urine valideren in een andere urine populatie. Om dat te kunnen doen zijn we momenteel in gesprek met RadboudUMC voor het verkrijgen van een tweede urine populatie. Bovendien blijft inclusie in de MUMC Urine Biobank doorlopen en zal inclusie starten in VieCuri en Zuyderland. De TWIST sequencing resultaten zullen geanalyseerd worden, en er zullen experimenten gedaan worden om een grote set niercelkanker samples op dezelfde manier te onderzoeken.